LITERATUURLIJST

LITERATUURLIJST VOOR DE LEDEN VAN DE VERENIGING "KNOKKERS"
Bijgewerkt: 20 juli 2002

Als je een boek hebt gelezen dat je heeft geholpen in het verkrijgen van meer inzicht over hoe je ervaringen van ondergane kindermishandeling 'vroeger' doorwerken in je leven 'hier en nu', of over een therapie, of gewoon een roman die het 'knokken' goed beschrijft, aarzel dan niet om je commentaar in een paar regels (maximaal 5 regels) op te sturen naar het secretariaat. Vermeld dan alsjeblieft naast de titel van het boek, ook het jaar van uitgave, de uitgever, de naam van de auteur en het ISBN‑nummer.

Over de behandeling van oorlogsslachtoffers. Bastiaans ontdekte dat mensen die al als kind mishandeld waren het moeilijkst toegankelijk waren voor zijn behandeling, zodat hij juist bij hen behandeling met LSD nodig achtte. Zijn uiteenzetting over het ontstaan van psychotrauma's en het soort gezinnen wat hiervoor een broedplaats is, is zeer verhelderend omdat hij de hysterische symptomen heel menselijk verklaart als een gevolg van niet gehoorde noodkreten van het kind. Net als Stettbacher geeft hij duidelijk aan wat er nodig is om van psychotrauma's te genezen.

Laat heel concreet en duidelijk het verband zien tussen mishandeling als kind, de verdwenen bijbehorende gevoelens en hoe de schrijver zich voelt bij en reageert op de gewone dingen in het leven van alledag. Tevens welke overlevings strategie hij gekozen heeft; Bergman laat zich zien als een echte knokker. Het boek is een ware schatkamer in dit opzicht, en dat geldt voor zeer veel autobiografieën.

Bosch, Ingeborg; “De herontdekking van het ware zelf”; Holkema en Warendorf; 2001

In de herontdekking van het ware zelf beschrijft Ingeborg Bosch waarom en hoe ervaringen uit de jeugd zo’n grote invloed hebben op je huidige leven. Theoretische begrippen als verdringing en ontkenning worden verhelderd, de beschreven afweermechanismen zijn voor iedereen herkenbaar. Met de Past Reality Integration therapie biedt zij een (zelfhulp)methode om de gijzeling door het verleden te doen ophouden. Mijns inziens een absolute doorbraak zowel wat betreft het theoretisch concept als wat betreft (zelfhulp)therapie! Zie ook Jean Jenson en www.pastrealityintegration.com.

Meer als een roman bedoeld zeer verhelderend verslag van wat Alice Miller een van de weinige voorbeelden van een geslaagde psychoanalyse noemt (hoe kom je bij de trauma's). De titel is een zeer slechte vertaling van het oorspronkelijke "Les mots pour le dire" en laat hiermee zien dat de vertaler niet heeft begrepen waar het nu eigenlijk om gaat, namelijk het vinden van de woorden voor nooit begrepen ervaringen en gevoelens en daarmee hun bewustwording.

Clemens Schroner, B.F.L; "Psychische kindermishandeling"; VKM 1985 uitgave uit de VKM‑reeks Schrijfster nam onlangs afscheid uit het bestuur van de VKM en heeft heel wat werken op haar naam staan. Dit ‑ kleine ‑ boekje is een openbaring voor iedereen die nog geen weet had van wat er onder de noemer 'psychische mishandeling' zoal gebeurt.

Boek voor vrouwen die kampen met het innerlijke conflict op volwassen leeftijd nog verzorgd te willen worden door een man en die daardoor persoonlijk en maatschappelijk vast komen te zitten, doordat ze weigeren zelf verantwoordelijkheid te zijn voor hun leven.

Egmond van, Geertje; "Bodemloos bestaan"; Ambo 1987 Over een adoptiekind met een geen‑bodem‑syndroom tengevolge van verwaarlozing en mishandeling in een vroeg stadium. Het boek laat goed zien hoe het kind niet in staat is geweest om haar persoonlijkheid te ontwikkelen zodat zelfgevoel en het vermogen voelende relaties te hebben geheel ontbreekt.

Een hele pil, dat wel, maar heel verhelderend voor wie zoekt en begrijpen wil wat er met hem of haar aan de hand is: de depressie ontleed, in al z'n verschijningsvormen, en met het inzicht in dat ziektebeeld zet je in feite de eerste stappen naar genezing.

Forward, Susan; "Toxic parents ‑ overcoming their hurtful legacy and reclaiming your life"; Bantam books; 1990

Prima boek, met therapiemethoden! Over allerlei vormen van kindermishandeling. New York Times bestseller. Vertaald: "Eindelijk je eigen leven leiden"(1990). Van dezelfde schrijfster verscheen "Als liefde pijn doet en je weet niet waarom"(1987).

Over schaamte gebonden, en daarmee verstarde, interpersoonlijke dynamiek in gezinnen met een cultuur van onderdrukking en geweld. Zeer leesbaar boek.

Fraiberg, Selma H.; "De magische wereld van het kind"; Paul Brand; 1987 (17e druk)

Het anti‑Spock boek, een boek voor jonge ouders en voor iedereen die met (zeer) jonge kinderen omgaat en dat met zoveel empathie en inlevingsvermogen ingaat op het leven van een baby / zeer jong kind dat hetzij je de ogen open gaan om het eens van hun kant te bezien dan wel om je gesterkt te voelen wanneer je die houding al toepast in je omgang met (eigen) kleine kinderen. In feite komt hier, zij het in een andere context, ook helemaal aan bod wat Alice Millers aanvoert: aandacht, tijd en ruimte geven aan het beleven van wat er feitelijk met een kind gebeurt/gebeurd is, dus niet ontkennen, verdoezelen of verbieden om te voelen. Een lief boek.

Autobiografie, vertaald uit het Amerikaans, boek is een bestseller geweest. Het gevecht met zichzelf en met de claimende moeder, lang nadat het kind de volwassenheid heeft bereikt.

Hulpverlening bij geweld in gezin en relatie. Concrete wegwijzer voor de hulpverlener, en verder voor ieder die twijfelt of in zijn eigen situatie sprake was van vormen van geweld waarvan de uitwerking minder zichtbaar was dan in concrete blauwe plekken en gebroken ledematen. Ditzelfde geldt ook voor de volgende twee boeken, welke Ben Rensen ook noemt in zijn literatuur opgave.

Dit is een soort studieboek. Wordt beschreven als; een schitterende mogelijkheid zichzelf te analyseren, zijn Ouder en Kind te leren ontdekken, en de Volwassene in zichzelf vrij te maken. Was een steun bij mijn therapie.

Hayden, Torey L. "Geen kind als alle andere"; Kadmos Utrecht; 1989 Paperback 320 pg. publieksuitgave

Schrijfster is kinderpedagoge in Ierland en beschrijft haar werken en omgang met enkele kinderen met zgn. 'ernstige gedragsstoornissen', waaronder een autistisch kind. Stuk voor stuk terug te voeren op gebeurtenissen en levensomstandigheden en op ouders. Beetje bij beetje heeft haar benadering, haar therapie succes.

Het boekje is geschreven door een Finse therapeut die werkt met mensen die o.a. alcoholverslaafd zijn. De schrijver heeft zelf alcoholverslaafde ouders gehad. Het boekje gaat over "mede-afhankelijkheid" wat zoiets inhoud dat je mede-verantwoordelijk wordt gemaakt voor het bizare leven van je ouders en wat doordoor jouw kind-zijn overheerst. Het kan zo zijn dat je door de situatie van je ouders al vroeg tot de ouders van je ouders wordt gebombardeerd. Met andere woorden je heb een jeugd gehad waarbij je thuis een "nijlpaard in huis" had waarover niet mocht worden gesproken immers het "nijlpaard" was onaantastbaar. Of de ouders nu alcoholistisch waren of andere dan wel traumatisch gebeurtenissen hebben meegemaakt zoals de tweede wereldoorlog of andere situaties. Het gaat om die invloed op jouw jeugd waarbij je wel rekening moets houden met die ouder maar die ouder dat nooit naar jou deed. Voor mij een verbluffend boekje waarbij ik juist door het voorwoord van de vertaler op de invloed van de tweede wereldoorlog (mijn vader was dwangarbeider) kwam in mijn jeugd. Voor mensen die ouders hebben gehad met trauma's uit de tweede wereldoorlog zijn verschillende hulpverleningsinstanties o.a, ICODO en het ANG beide gevestigd in Utrecht. Er zijn ook regelingen voor vergoedingen van therapeutische begeleiding of gespreksgroepen.

Het 'zoveelste' boek over trauma's dacht ik eerst, maar wat is dit een geweldig boek zeg! Eindelijk een psychiater die zonder omwegen het begrip kindermishandeling onder een vergelijkbare noemer van gijzelingsslachtoffers, overlevenden van oorlogsgruwelen en verkrachtingsslachtoffers durft te zetten als bron van diepgaand psychisch lijden op 'latere' leeftijd. Eindelijk een boek dat mij het gevoel geeft dat de auteur echt aanvoelt hoe de belevingswereld van een mishandeld kind er uit ziet. Ook onderstreept dit boek het grote belang van het contact met lotgenoten. Deze schrijfster heeft haar hart op de juiste plaats zitten en naar mijn smaak verdient dit (dikke) boek onze volle aandacht, te meer omdat er werkelijk hoop is om met je pijn te kunnen leven!

Over de misvormende invloed van het onderwijs, werkloosheid en misdaad als prijs voor het onderwijs; leerplicht; vrijheid en gelijkheid; onjuiste veronderstellingen waarop het onderwijs berust; onjuiste economische theorieën over opvoeding; een mogelijke oplossing. Heyting: "de kern van de zaak is dat het nut van het onderwijs een 'geloof' is geworden, er ingehamerd door het onderwijs zelf en versterkt door het sociaaleconomische systeem dat het ondersteund. Net als over ieder ander geloof kan er niet rationeel over gepraat worden". Voor mijzelf een boek waarin ik mijn gevoelens bevestigd vind dat, door als ouders van een jong kind, woonachtig in een tot en met geregelde maatschappijcultuur als de onze, je kind met het heersende systeem mee te laten doen en dus met het heersende onderwijssysteem, er veel potentiële talenten en initiatieven worden gesmoord ter wille van een soort eenheidsworst. Heyting pleit er voor kinderen in de maatschappij op te voeden en ze niet buiten de maatschappij te plaatsen, nl. in schoolsystemen. Door leven in en deelname aan de eigenlijke maatschappij komt een kind op een veel zinniger manier tot keuzes in welke het zijn of haar toekomst wil ontwikkelen. Het wordt geprikkeld tot werkelijke ontwikkeling en leren en niet afgestompt tot systeem slaaf.

Aan een ieder die deelneemt aan een regiogroep (of deelname overweegt) geeft dit boek een helder beeld van wat de zelfhulpgroepen te bieden (kunnen) hebben. Veel voorbeelden van hoe het moet en hoe het niet moet. Ook geeft het boek een goede indruk van wat je aan reacties uit de maatschappij kunt verwachten. Ook helpt het boek om de eigen positie van de regiogroep t.o.v. de professionele hulpverleners beter te nuanceren. Voor hen die de regiogroepen op poten willen gaan zetten is dit boekje een extra steun in de rug om de moed er in te houden.

Een wetenschappelijk boek waarin Horney, autoriteit binnen de psychoanalyse, voor een leek nog goed begrijpelijk uiteenzet wat de verbanden zijn tussen enerzijds de neurotische(=gestoorde/ontspoorde) mens en anderzijds diens omgeving, de interactie, oorzaak en gevolg. Een boek waar ik heel wat aan gehad heb omdat het tenminste mijn ervaring is dat klachten en problemen spontaan kunnen afnemen naarmate een beter inzicht en begrip verkregen wordt in de achtergronden van het eigen functioneren.

Boek over Transactionele Analyse, theorie en therapie plus oefeningen en heel verhelderende vragenlijsten in eenvoudige taal.

Jean Jenson biedt een emotionele zoektocht naar de invloed van je jeugd op je huidige leven. Meer nog dan Ingeborg Bosch illustreert zij dit met alledaagse voorbeelden. De Past Reality Integration therapie is door haar wat minder methodisch gepresenteerd, waardoor je na dit boek ook zeker Bosch zult willen lezen.

De schrijver is vertrouwensarts in Utrecht. Een uitgebreid overzicht van hoe de Raden voor de Kinderbescherming, de Bureaux Vertrouwens Artsen e.d. werken. De verschillende 'varianten' van kindermishandeling worden uitgebreid besproken. Ook wordt goed belicht in wat voor een moelijk dilemma de ouders staan. Als je van plan bent om je in te zetten voor gezinnen waar het 'verkeerd' gaat, dan is dit boekje een rijke bron om je te informeren. A1 is het alleen maar om bij te dragen aan je eigen overwegingen alvorens je je in dergelijke avonturen stort.

Is een boek dat volgens mij door ieder mens gelezen zou moeten worden. De schrijfster is betrokken bij het maandblad 'Ouders van Nu'. Ze beschrijft op eenvoudige manier de globale psychische ontwikkeling van een kind tot 8 jaar. Er komt tot uitdrukking hoe een kind zijn eigen "ik" kan ontdekken, zelfbewustzijn en zelfkennis. Persoonlijk vind ik dat erg belangrijk, ook naar mij zelf toe en hoe dat bij mij is gegaan. Er zit een fijne boekenlijst in, dus lezen maar!

De schrijver is een beroemd kinderarts en opvoeder die het aandurfde om in een weeshuis de kinderen zelf de macht te geven die normaliter door volwassenen wordt uitgeoefend. Zo was er in het weeshuis een rechtbank, een krant, een bulletinboard etc. dat door de kinderen zelf werd 'gerund'. Ook Korczak zelf moest regelmatig voor de rechtbank verschijnen. Toen ik het boek las raakte ik ontroerd. Eigenlijk is dit boek voor iedereen die zich (beter) in de belevingswereld van kinderen wil verplaatsen een echte aanrader. Naast een aantal kinderboeken van de hand van deze schrijver wordt het boek "Das Recht des Kindes auf Achtung" uitgegeven dat helaas niet in het Nederlands verkrijgbaar is. Naar mijn mening zou het oevre van Korczak verplichte kost moeten zijn voor een ieder die bij de opvoeding van kinderen betrokken is! Voor meer informatie over het gedachtengoed van Korczak kun je je wenden tot de Korczak Stichting, Postbus 70048, 1007 KA Amsterdam.

Kuiper's - oud‑hoogleraar psychiatrie - autobiografische verhaal van zijn recente jarenlang psychotische depressie en de genezing daarvan; voor hem achteraf een extra unieke ervaring omdat het hem het echte inzicht verschaft in het lijden van patiënten. Ook hier sporen terug te vinden van onachtzaamheid/mishandeling in zijn jeugd.

Beroemd boek van Franse gynaecoloog over de onmenselijke manier waarop wij (in het westen?) gewend zijn baby’s geboren te laten worden. Op dat punt vinden Alice Miller en Leboyer elkaar dus duidelijk. Hij experimenteerde met en propageerde vervolgens "onder water bevallingen", waarbij de overgang voor de baby tussen het stadium van ongeboren zijn en van geboren zijn letterlijk veel vloeiender plaats vindt, zonder enge middelen en felle lichten, en mede als gevolg van zwaartekracht, temperatuur en prettige sensatie van in het water zijn e.d. een ook voor de moeder minder traumatische, inspannende bevalling. Leboyer draagt hiermee bij tot het verminderen van het geboortetrauma.

Een prachtige beschrijving over de natuurlijke omgang van ouderen met opgroeiende kinderen bij een indianen stam die nog 'als' in het stenen tijdperk leeft. Door een tijd met deze indianen op te trekken heeft schrijfster Liedloff begrepen dat wij in 'onze' maatschappij door de eeuwen heen steeds verder zijn vervreemd geraakt van de meest basale levensbehoeften waar het pasgeboren jonge kind wel voor opkomt, maar wat door ons helaas niet (meer) wordt begrepen.

Geschreven door een hulpverlener/therapeut (psycholoog), over voorwaarden waarbij de relatie tussen de therapeut en de cliënt zo optimaal mogelijk kan worden opgebouwd. Een gesprek van mens tot mens. Lomas veegt de vloer aan met het principe dat een hulpverlener desnoods jarenlang diens eigen, persoonlijke 'zijn' en mening buiten de contacten met zijn cliënt dient te houden. Inzicht en genezing worden zeer bevorderd door een warme, wederzijdse interesse en menselijkheid in de therapeutische relatie. Door zichzelf categorisch onaanspreekbaar te houden, maakt de therapeut het veel mensen onnodig moeilijk of onmogelijk om hun ziel werkelijk uit te kunnen storten.

Een basisboek. Lowen laat zien dat lichamelijke spanningen pantsers zijn, die vaak in de vroege jeugd zijn opgebouwd. Hoe het karakter er door wordt beïnvloedt en wat je dan kan helpen de pantsers af te breken. Eigenlijk is het boek bedoeld voor de psychoanalyse en redelijk moeilijke stof. Het is voor mij belangrijk geweest inzicht te krijgen in mijn eigen karakter. Lowen heeft nog ongeveer 10 boeken geschreven.

Als basis heb ik daar zelf gemak van gehad, omdat ik hierdoor wat lijn kreeg in mijn problemen en had ik een beter inzicht in waar ik aan moest werken.

Masterson, J.F.; "Psychotherapy of the disorders of the self"; Brunner/Maze1;1989

Net als zijn andere boeken onmisbaar voor ieder die zich als therapeut bezig houdt met kindermishandeling en zeer verhelderend voor ieder die in zijn therapieën vastloopt en ook in zijn overige relaties kampt met problemen door manipuleren en ageren, klampgedrag en verlatingsdepressies. Masterson heeft als eerste therapieën ontwikkeld voor mensen met schizofrene, narcistische en zgn. borderline stoornissen die voordien niet te behandelen waren. Dit zijn mensen die in hun ontwikkeling als jong kind niet goed uit de individuatie/separatie fase zijn gekomen. Heel veel mensen die mishandeld zijn maar volgens het DSM‑IIIR diagnosesysteem beslist niet in deze categorieën zouden vallen, hebben in hun gedrag en gevoelsleven wel een dynamiek die hiermee overeenkomst vertoont ‑ juist door de emotionele verwaarlozing.

Verwerking en de verwoording van de gevoelens tijdens het herstellingsproces van een incestverleden. Een proces van slachtoffer naar overwinnaar. De liefde als enig wapen in de strijd. Een bijzonder ontroerend en inspirerend boekje. Een aanrader ook om aan iemand cadeau te doen.

Miller, Alice; "Het drama van het begaafde kind"; Unieboek Bussum;1981"
"Gij zult niet merken"; Unieboek
"In den beginne was er opvoeding"; Unieboek Bussum;1981"
"Een kindertijd in beeld"; Wereldvenster; 1986"
"De gemeden sleutel"; Wereldvenster;1989"
"Zelfkennis in ballingschap"; Wereldvenster;1989"
"De muur van zwijgen"; Wereldvenster;1990"

Ik maakte ruim vier jaar geleden voor het eerst kennis met de ideeën van Alice Miller. Als ik ooit heb gedacht en gehoopt dat het elementaire kwaad, alom in de wereld aanwezig, om te buigen zou zijn dan is het nu, aan de hand van haar inzichten. Als zij gelijk heeft ‑ en zo voel ik dat wel aan ‑ dan is er voor de mensheid en voor al het leven op aarde een weg terug 'als naar een soort van paradijs'. Het oevre van Alice Miller is een "must" voor iedere Knokker.

Boek voor vrouwen uit probleemgezinnen die op volwassen leeftijd vluchten in voor hen destructieve relaties en attituden, met vrij uitgebreid aanhangsel hoe daar uit te komen. Dit boek is natuurlijk ook voor mannen zeer lezenswaardig. Nadat ik het boekje gelezen had trok ik de conclusie dat de titel net zo goed kon luiden: "als zij maar gelukkig is"...

In een ontroerend boek toont Connie Palmen haar liefde voor en met Ischa Meijer en haar intense verdriet na zijn overlijden. Het boek sprak mij aan omdat het laat zien dat ook een knokker een fantastische liefdesrelatie kan hebben. Voor mij een hoopvol boek. Daarna zul je de boeken van Ischa Meijer zeker lezen, als die niet al in je boekenkast staan.

Autobiografie van een van Nederlands bekendste psychiaters. Een ware knokker. Een prachtig belangrijk boek.

Omdat ik ook in blinde woede een (mislukte) aanslag op mijn vader had gepleegd, lag het lezen van dit boek voor de hand. Het geeft een schat aan informatie over wat de gevolgen van kindermishandeling kunnen zijn.

Roeck, Bruno‑Paul de; "Gras onder mijn voeten"
"Wat is goed en wat is kwaad?"
"De loernoot"
"Liever leren dan afleren"
"Recepten om in de puree te geraken"

Over gestalttherapie als levenshouding, als geloof, als therapie en als basis om in een warme menselijke taal de ziel te laten spreken. Als je een boekje van de Roeck leest, dan zit het er dik in dat je al zijn boekjes zult gaan lezen. Al lezende kon ik glimlachen om mijn eigen dilemma's en ging ik steeds meer mijzelf en mijn eigen "rare fratsen" als normaal beschouwen. Ook zijn zijn boeken een bron van informatie voor de regiogroepen.

Prachtig zeer leesbaar boekje over de strijd van de schrijfster met de gevolgen van kindermishandeling, het belang van het bondgenootschap met haar therapeute en de heropening van het contact met haar moeder. Knap hoe de belevingen vanuit de ogen van het kind zijn opgetekend zonder valse sentimenten. Een authentiek waardevol egodocument. Toen ik dit boekje las voelde ik mij bevestigd in de stelling dat Knokken wel degelijk zin heeft!

In een prachtig boek beschrijft Rubin de verhalen van een aantal echte Knokkers en laat integer zien hoe deze mensen hun jeugd vol mishandeling en verwaarlozing overleefden. Om het warm en koud van te krijgen.

Er bestaat ook een Nederlandse vertaling. Hoewel het hier om een bijzonder geval gaat (meervoudige persoonlijkheid) geeft het een helder inzicht in de intrapsychische dynamiek van de verschillende delen van eenzelfde persoonlijkheid en hun ontstaan, wortelend in traumatische ervaringen. In het normale geval gaan deze delen niet zodanig een eigen leven leiden, maar de meeste van ons zullen er wel iets van herkennen. Eveneens een voorbeeld van een geslaagde analyse.

Gevolgen van modern verkeerd gericht moederschap voor de ontwikkeling van het kind. Een inzicht in de, soms onbewuste, 'vuile streken' van al dan niet door egocentrische motieven gedreven moeders. Maar ook: de desinteresse in wat men zijn kinderen feitelijk aandoet, en de herhalingsdwang later.

Een boekje dat op humoristische en verfrissende wijze een bijdrage heeft geleverd om mensen te helpen zich assertief op te stellen. Als ik mij als knokker moet voorbereiden om een 'angst gegner' van het lijf te houden, dan is dit boekje een ware steun. Ook kan dit boekje dienen als basis om in regiogroepen te oefenen met nieuw assertief gedrag.

Steiner is de 'grondlegger' van de Antroposofie; afgezien van de veelheid van aspecten die daarin met de volwassen levens te maken hebben, is bij hem veel aandacht voor de lichamelijke en psychische ontwikkeling van kinderen van zeer jongs af aan: onvoorwaardelijke liefde, respect, ruimte en begrip voor elkaar en de wereld, i.c. de natuur om ons heen.

Alice Miller is in therapie geweest bij Konrad J. Stettbacher. In zijn boek geeft hij heel duidelijk aan welke vier stappen er nodig zijn om te herstellen van als kind ondergaan leed. Zeer aan te bevelen. Om dit boek goed te kunnen begrijpen en vooral om de schrijver echt, van harte te kunnen geloven, is het m.i. wenselijk eerst wat werken van Alice Miller gelezen te hebben. Het is een merkwaardig boek, ook doordat het termen uit de klassieke psychoanalyse combineert met doodgewone taal en inzichten. Ik heb mijn boek direct aan een bevriende psycholoog uitgeleend en merkte tot mijn ergernis dat hij van het bestaan ervan niets afwist. Zou dat nou aan hem liggen, of wordt er in de vakliteratuur hieraan echt geen aandacht besteed?

Poëtische schetsen over situaties van verschillende vormen van kindermishandeling en over de mishandelaars. Ook bevat dit boekje een slot betoog van A.J. Koers, vertrouwensarts, dat aan duidelijkheid niets te wensen over laat. Toen ik dit boekje las was mijn eerste gedachte om het 'cadeau' te doen aan mijn ouders...

Aangrijpend verslag over het ontstaan van anorexia nervosa ten gevolge van kindermishandeling.